Adalet Sistemi Genel Bakış

Türk adalet sistemi hakkında kapsamlı bilgi ve mahkeme türleri

İçerik

Türk Adalet Sistemi

Türkiye'de adalet sistemi, anayasal temellere dayanan bağımsız bir yargı organıdır. Sistem, farklı kademelerde ve farklı yetkilerde mahkemelerden oluşur. Her mahkeme türünün kendine özgü yetki alanı ve işleyişi bulunmaktadır.

Aşağıdaki diyagram, Türk adalet sisteminin hiyerarşik yapısını ve mahkeme türlerini göstermektedir.

Mahkeme Türleri

Aşağıda Türk adalet sistemindeki ana mahkeme türleri ve özellikleri detaylı olarak açıklanmaktadır:

Açıklama

Anayasa Mahkemesi, Türkiye'nin en yüksek yargı organı olarak anayasal düzenin korunmasından sorumludur. Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM içtüzüğünün Anayasa'ya uygunluğunu denetlemek, bireysel başvuruları karara bağlamak ve Yüce Divan sıfatıyla belirli üst düzey devlet görevlilerini yargılamak gibi kritik görevleri bulunmaktadır. Mahkeme, 15 üyeden oluşur ve üyeler 12 yıl süreyle görev yapar.

Yetki

Anayasal denetim yapmak, bireysel başvuruları karara bağlamak, Cumhurbaşkanı, Bakanlar Kurulu üyeleri, Yargıtay, Danıştay, HSK üyelerini Yüce Divan sıfatıyla yargılamak.

Mahkeme Tipi

Açıklama

Yargıtay, adli yargı alanında en yüksek temyiz merciidir ve hukuk ile ceza davalarında verilen kararların son incelemesini yapar. Adli yargıda içtihat birliğini sağlamak, hukuka aykırı durumları düzeltmek ve alt mahkemelerin kararlarının hukuka uygunluğunu denetlemekle görevlidir. Yargıtay üyeleri, Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirli kıdem ve deneyime sahip adli yargı hakim ve savcıları arasından seçilir ve 12 yıl süreyle görev yapar.

Yetki

Hukuk ve ceza davalarında temyiz incelemesi yapmak, adli yargıda içtihat birliği sağlamak, alt mahkemelerin kararlarını denetlemek.

Mahkeme Tipi

Açıklama

Ağır Ceza Mahkemeleri, belirli ağır suçlara ilişkin davalara bakmakla görevli özel yetkili mahkemelerdir. Kasten insan öldürme, yağma, irtikap, zimmet, uyuşturucu ticareti gibi ağır suçların yanı sıra ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçlara ilişkin davalara bakar. Bu mahkemeler, ağır cezalı suçların daha detaylı ve özenli bir şekilde yargılanmasını sağlar.

Yetki

Ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar, kasten öldürme, yağma, irtikap, zimmet, uyuşturucu ticareti gibi ağır suçlar.

Mahkeme Tipi

Açıklama

Asliye Hukuk Mahkemeleri, malvarlığı haklarına ve şahıs varlığına ilişkin davalarda, aksine bir düzenleme bulunmadıkça görevli genel mahkemelerdir. Özel hukuk uyuşmazlıklarına bakmakla görevli olan bu mahkemeler, ticari uyuşmazlıklar, borçlar hukuku, aile hukuku, miras hukuku ve gayrimenkul hukuku gibi çeşitli alanlardaki davalara bakar. Sulh hukuk mahkemeleriyle birlikte genel mahkemeler arasında yer alır ve asli görevli mahkemelerdir.

Yetki

Malvarlığı haklarına ve şahıs varlığına ilişkin davalar, ticari uyuşmazlıklar, borçlar hukuku, aile hukuku, miras hukuku, gayrimenkul hukuku davaları.

Mahkeme Tipi

Açıklama

İş Mahkemeleri, işçi-işveren ilişkilerinden doğan uyuşmazlıkların çözümlenmesinde uzmanlaşmış özel mahkemelerdir. İş sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklar, işçilik alacakları, iş kazaları ve meslek hastalıklarından kaynaklanan tazminat davaları, kıdem ve ihbar tazminatı, işe iade davaları gibi iş hukuku alanındaki tüm uyuşmazlıklara bakar. Bu mahkemeler, iş hukukunun karmaşık yapısı nedeniyle özel yetkili mahkemeler olarak düzenlenmiştir.

Yetki

İş sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklar, işçilik alacakları, iş kazaları ve meslek hastalıklarından kaynaklanan tazminat davaları, kıdem ve ihbar tazminatı, işe iade davaları.

Mahkeme Tipi

Açıklama

İcra Mahkemeleri, alacakların icra yoluyla tahsilini sağlayan özel yetkili mahkemelerdir. İcra takip işlemlerinde ortaya çıkan itirazlar, icra iflas kararları, borç ödemeden aciz belgesi verilmesi, haciz işlemlerine itiraz, icra memurlarının işlemlerine karşı açılan davalar gibi konulara bakar. İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre çalışan bu mahkemeler, alacaklıların haklarını korumak ve icra işlemlerinin hukuka uygun yürütülmesini sağlamakla görevlidir.

Yetki

İcra takip işlemlerindeki itirazlar, icra iflas kararları, borç ödemeden aciz belgesi verilmesi, haciz işlemlerine itiraz, icra memurlarının işlemlerine karşı davalar.

Mahkeme Tipi

Önemli Noktalar

  • •Anayasa Mahkemesi, kanunların anayasaya uygunluğunu denetler ve en yüksek anayasal yargı organıdır.
  • •Yargıtay, alt mahkemelerin kararlarını hukuka uygunluk açısından denetler.
  • •Birinci derece mahkemeler, davaların ilk yargılama yeridir.